Reaksiyonlar
Yeni bir gıdadan sonra bebekte döküntü: alerji mi, tahriş mi?
İlk çileklerden sonra kızaran yanaklar, ek gıdaya başlarken yaşanan en yaygın korkulardan biridir. Çoğu zaman sorun bağışıklık sisteminde değil, ciltte. Farkı nasıl anlayacağınız aşağıda.
Kısa yanıt
Domates, narenciye ya da çilek gibi asidik gıdalardan sonra yalnızca ağız çevresinde, gıdanın cilde değdiği yerde görülen kızarıklık ya da döküntü, özellikle bebeğiniz bunun dışında mutluysa, genellikle cilt tahrişidir, alerji değil. ASCIA bunun genellikle alerjik bir reaksiyon olmadığını ve gıdanın yeniden verilebileceğini söyler. Yüzde ya da vücutta kurdeşen, dudaklarda ya da gözlerde şişlik, kusma veya öksürme alerjik bir reaksiyona işaret eder: gıdayı bırakın ve doktorunuzu arayın; nefes etkileniyorsa acil servisleri (Türkiye'de 112) arayın.
Bebekler tüm yüzleriyle yemek yer. Domates sosu yanaklara bulaşır, çilek suyu çenelerinden aşağı akar ve bebek cildi ince ve hassastır. Bu yüzden bir öğün sırasında ya da sonrasında ağız çevresinde kırmızı lekeler görmek çok yaygındır ve en kötüsünü düşünmek kolaydır. Çoğu zaman bunun nedeni, gıdanın cildi dışarıdan tahriş etmesidir.
Tahriş mi, alerjik reaksiyon mu?
| Cilt tahrişi (genellikle zararsız) | Alerjik reaksiyon | |
|---|---|---|
| Nerede | Yalnızca gıdanın değdiği yerde: dudaklar, çene, yanaklar | Ağız çevresinin ötesine, yüze, boyna ya da vücuda yayılabilir |
| Neye benzer | Düz kızarıklık ya da lekeler | Kabarık, kaşıntılı kabartılar (kurdeşen), dudaklarda, yüzde ya da gözlerde şişlik |
| Diğer belirtiler | Yok: bebeğiniz mutlu ve iyi | Kusma, öksürme, hapşırma, burun akıntısı, alışılmadık huysuzluk ya da uyuşukluk |
| Zamanlama | Yemek sırasında ya da hemen sonrasında; yüz silindikten sonra solma eğilimindedir | Genellikle yemekten dakikalar ile 2 saat sonrası arasında |
NHS North West Allergy Network (İngiltere'nin kuzeybatısındaki NHS alerji ağı) da aynı ayrımı yapar: ağız çevresindeki cildi tahriş eden gıdaların beslenmeden çıkarılması gerekmez; yüzde kurdeşen, şişmiş bir dudak ya da kusma ise alerjik reaksiyonun belirtileridir.
Cildi sık tahriş eden gıdalar
Asidik gıdalar genellikle suçludur. Amerikan Pediatri Akademisi, cilt tahrişinin çoğu zaman portakal suyu ve domates ürünleri gibi gıdalardaki asitlerden kaynaklandığını belirtir; İngiltere'deki alerji kuruluşu Allergy UK ise çilek, domates ve narenciye meyvelerini, gıda alerjisi anlamına gelmeden cildi tahriş edebilen gıdalar arasında sayar. Ananas ve kivi gibi diğer asidik meyveler de aynı etkiyi yapabilir.
Ne yapmalı?
- Bebeğinizin yüzünü suyla nazikçe silin ve 10 ila 20 dakika izleyin. Tahriş yatışma eğilimindedir; kurdeşen ve şişlik yatışmaz.
- Bebeğinizin geri kalanını kontrol edin. Boyna, göğse ve vücuda kurdeşen açısından bakın ve şişlik, kusma ya da öksürme olup olmadığını izleyin.
- Fotoğraf çekin ve saati ve gıdayı not edin.
- Yalnızca tahrişse, gıdayı yeniden vermek genellikle sorun değildir; belki öğünün ortasında hızlı bir silmeyle.
- Kurdeşen olup olmadığından ya da başka belirtiler olup olmadığından emin değilseniz, o gıdaya ara verin ve yeniden vermeden önce çocuk doktorunuzla konuşun.
Acil durum numaranızı (Türkiye'de 112) şu durumlarda arayın:
bebeğiniz nefes almakta zorlanıyorsa, hırıltılı soluyorsa, dilinde ya da boğazında şişlik varsa, kısık sesle ağlıyorsa, kusmayla birlikte yaygın kurdeşen çıkıyorsa ya da yedikten sonra soluklaşıyor, gevşiyor veya tepki vermez hâle geliyorsa.
Gıdayla ilgisi olmayan döküntüler
Pek çok bebek döküntüsünün yenen şeyle ilgisi yoktur: egzama, salya döküntüsü, isilik ve yaygın virüslerle gelen döküntülerin hepsi ilk yılda çok yaygındır. Bir döküntü öğünlerle ilişkili değilse ya da gıdadan bağımsız olarak tekrar tekrar geliyorsa, çocuk doktorunuza söyleyin.
AllerLog'da takip edin
- Öğüne ekleyinÖğünü düzenleyin ve “çilekten sonra ağız çevresi kırmızı, 15 dakikada geçti” diye not edin.
- Fotoğraflarınızı bir arada tutunAllerLog öğün fotoğraflarını saklamaz; bu yüzden onları Fotoğraflar uygulamanızda tutun ve saati öğüne not edin.
- Emin değilseniz işaretleyinGıda için Alerjen olarak işaretle seçeneğini açın; onu içeren bir sonraki öğünden bir saat sonra bir kontrol alırsınız.
- Tekrarlayıp tekrarlamadığına bakınBesinin sayfası içinde yer aldığı her öğünü listeler; böylece tek seferlik bir olay ile bir örüntü çok farklı görünür.
Sık sorulan sorular
Ağız çevresinde döküntüden sonra gıdayı vermeyi bırakmalı mıyım?
Yalnızca gıdanın cilde değdiği yerde bir kızarıklıksa ve bebeğiniz bunun dışında iyiyse, ASCIA bunun genellikle alerjik bir reaksiyon olmadığını ve gıdanın yeniden verilebileceğini belirtir. Başka yerlerde kurdeşen, şişlik, kusma ya da öksürme olduysa gıdayı bırakın ve yeniden denemeden önce tıbbi tavsiye alın.
Gıda döküntüsü saatler sonra ortaya çıkabilir mi?
Evet. Bazı gecikmeli alerjiler, gıdadan saatler hatta günler sonra bir egzama alevlenmesi olarak ortaya çıkar. NHS, inek sütü alerjisi gibi bazı alerjilerin belirti vermesinin 3 güne kadar sürebileceğini belirtir.
Fotoğraf çekmeli miyim?
Evet, güvenliyse. Döküntüler doktora gitmeden önce çoğu zaman geçer; bu yüzden saati not edilmiş net bir fotoğraf çok yardımcı olur.
Kaynaklar ve daha fazla okuma
- How to introduce solid foods to babies for allergy prevention — ASCIA
- Weaning and introducing your baby onto solids (factsheet) — Allergy UK
- Weaning advice — NHS North West Allergy Network
- Food allergies in children — Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), HealthyChildren.org
- Food allergies in babies and young children — NHS
AllerLog, sizin ve çocuk doktorunuzun örüntüleri fark etmesine yardımcı olan bir takip ve günlük tutma aracıdır. Tıbbi bir cihaz değildir ve hiçbir sağlık durumuna tanı koymaz, onu tedavi etmez ya da önlemez. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir: çocuğunuzun beslenmesi, alerjileri ve sağlığı hakkında mutlaka nitelikli bir sağlık uzmanıyla konuşun. Çocuğunuz yedikten sonra nefes almakta zorlanıyor, yüzünde veya dilinde şişlik oluşuyor, vücudunda yaygın kurdeşen çıkıyor, tekrar tekrar kusuyor ya da gevşek ve halsiz bir hâl alıyor veya rengi soluyorsa yerel acil durum numaranızı (Türkiye'de 112) hemen arayın.