Nhật ký triệu chứng CMPA cho bé ăn dặm: nên theo dõi gì

Dị ứng sữa bò là một trong những dị ứng thức ăn phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, và dạng chậm rất khó xác định. Một cuốn nhật ký triệu chứng tốt là thứ biến những linh cảm thành chẩn đoán, và biến chẩn đoán thành kế hoạch.

Trả lời nhanh

Nhật ký triệu chứng CMPA ghi lại mọi món có chứa sữa bò (kể cả thành phần từ sữa bị ẩn), thời điểm ăn, và các triệu chứng trong những giờ và ngày sau đó: phân (kể cả chất nhầy hoặc máu), nôn hoặc trào ngược, da và chàm, giấc ngủ và tâm trạng. Dị ứng sữa bò dạng chậm (không qua IgE) có thể mất tới 72 giờ mới biểu hiện, vì vậy nhật ký cần bao quát cả những ngày sau khi dùng sữa và chế phẩm từ sữa, chứ không chỉ bữa ăn đó. Hãy mang nó đến bác sĩ trước khi cắt bỏ sữa và chế phẩm từ sữa.

Dị ứng đạm sữa bò (CMPA, hay dị ứng sữa bò) là phản ứng miễn dịch với các protein trong sữa, chủ yếu là casein và whey. Đây là một trong những dị ứng thức ăn phổ biến nhất ở trẻ nhỏ: ASCIA (hiệp hội dị ứng của Úc) ước tính hơn 2% trẻ sơ sinh ở Úc và New Zealand bị ảnh hưởng. Hầu hết trẻ sẽ tự khỏi khi lớn lên.

Thách thức là dạng phổ biến nhất của nó rất khó nhận ra. Nhiều triệu chứng của nó, như chàm, đau bụng colic, trào ngược và tiêu chảy, vốn đã thường gặp ở trẻ nhỏ, và như Allergy UK chỉ ra, dị ứng sữa chỉ là một trong nhiều nguyên nhân có thể. Một cuốn nhật ký cẩn thận là cách để bạn và bác sĩ phân biệt được.

Dị ứng sữa bò tức thì và chậm

	Tức thì (qua trung gian IgE)	Chậm (không qua trung gian IgE)
Khi nào	Trong vòng vài phút, tối đa khoảng 2 giờ	Từ khoảng 2 giờ, tối đa 72 giờ
Dấu hiệu điển hình	Nổi mề đay, sưng môi, mặt hoặc mắt, nôn, đau bụng; hiếm khi gây sốc phản vệ	Chàm bùng phát, trào ngược, nôn, tiêu chảy, máu hoặc chất nhầy trong phân, khóc kiểu đau bụng colic
Xét nghiệm dị ứng	Xét nghiệm da hoặc máu thường dương tính	Xét nghiệm thường âm tính; được chẩn đoán bằng cách loại bỏ rồi cho dùng lại sữa dưới sự hướng dẫn
Mức độ phổ biến	Ít gặp hơn	Dạng phổ biến nhất

Nên theo dõi gì trong nhật ký CMPA

Mọi nguồn có sữa bò, kể cả những nguồn ẩn: bơ, phô mai, sữa chua, kem sữa, bơ ghee, sữa trong bánh nướng và nước sốt, và các thành phần như whey, casein và bột sữa trên nhãn.
Thời điểm và lượng ăn, để các triệu chứng xuất hiện chậm có thể được đối chiếu với món có sữa đã ăn trước đó.
Phân: độ đặc, tần suất, và mọi chất nhầy hoặc máu.
Nôn, ọc sữa hoặc trào ngược, và khi nào xảy ra.
Da: chàm bùng phát, mề đay hoặc đỏ da.
Giấc ngủ và tâm trạng: những đêm trằn trọc, những cơn khóc kéo dài, khó chịu sau khi bú.
Các cữ sữa: sữa mẹ, loại sữa công thức nào, và mọi thay đổi. Nếu bé chuyển sang sữa công thức ít gây dị ứng, Allergy UK lưu ý phân của bé có thể chuyển sang màu xanh đậm và đi ít lần hơn, điều này là bình thường.
Bối cảnh: ốm, mọc răng, tiêm chủng.

CMPA thường được chẩn đoán như thế nào

Với dạng chậm, xét nghiệm da và máu thường không giúp ích. Thay vào đó, bác sĩ có thể đề nghị thử loại bỏ sữa bò: bỏ nó khỏi chế độ ăn của bé (kèm sữa công thức ít gây dị ứng phù hợp nếu bé uống sữa công thức) hoặc, với những bé bú mẹ hoàn toàn, đôi khi là bỏ khỏi chế độ ăn của người đang cho con bú. Hướng dẫn của Anh (hướng dẫn MAP) nêu rõ rằng giai đoạn thử này phải được theo sau bởi việc cho dùng lại sữa bò để xác nhận hoặc loại trừ chẩn đoán, và đó là lý do nhật ký quan trọng cả trước và sau.

Đừng tự ý cắt bỏ sữa và chế phẩm từ sữa

NHS cảnh báo không nên tự thử nghiệm bằng cách cắt bỏ một nhóm thực phẩm chính như sữa, vì có thể khiến con bạn thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết. Hãy trao đổi với bác sĩ gia đình (GP) hoặc bác sĩ nhi khoa, người có thể giới thiệu bạn đến chuyên gia dinh dưỡng.

Khi bé đã ăn dặm

Bắt đầu ăn dặm thêm một lớp phức tạp mới: sữa và chế phẩm từ sữa có thể xuất hiện trong rất nhiều món ăn hằng ngày. Nếu bé đang tránh sữa bò, nhật ký giúp bạn kiểm tra xem có thứ gì lọt vào không. Nếu bác sĩ đã bắt đầu cho dùng lại, thường dùng thang sữa, nhật ký cho thấy từng bước diễn ra thế nào.

Hãy tìm trợ giúp khẩn cấp nếu…

bé sưng môi, mặt hoặc lưỡi, khó thở, nổi mề đay lan rộng, hoặc trở nên tái nhợt và mềm nhũn sau khi dùng sữa, hoặc nôn nhiều, lặp lại vài giờ sau đó. Hãy gọi số khẩn cấp tại địa phương (115 ở Việt Nam).

Lưu nhật ký CMPA trong AllerLog

Sữa và chế phẩm từ sữa được đánh dấu sẵn cho bạnSữa và 13 món từ sữa khác, từ bơ và sữa chua đến phô mai và kefir, được đánh dấu là chất gây dị ứng trong thư viện có sẵn.
Đánh dấu những thứ ẩnThêm nguyên liệu của riêng bạn, chẳng hạn một loại bánh quy giòn cụ thể hoặc ngũ cốc ăn dặm có bột sữa, và bật Đánh dấu là chất gây dị ứng.
Để lời nhắc kiểm tra bao quát khoảng trễLời nhắc kiểm tra chất gây dị ứng đến sau một giờ kể từ bất kỳ bữa ăn nào có sữa và chế phẩm từ sữa. Vì các phản ứng chậm cần nhiều thời gian hơn, bạn có thể kéo dài khoảng chờ đó trong Cài đặt, tối đa 7 ngày.
Chấm điểm diễn biến sau đóThêm điểm giấc ngủ và đi ị, và ghi chú chất nhầy, máu, trào ngược hoặc chàm vào ghi chú của bữa ăn.
Cho thấy quy luậtBiểu đồ và danh sách bữa ăn của mỗi nguyên liệu từ sữa cho bác sĩ thấy chính xác điều gì đã xảy ra, và khi nào.

Trang nguyên liệu của AllerLog với công tắc Đánh dấu là chất gây dị ứng và biểu đồ các bữa ăn có nguyên liệu đó

Câu hỏi thường gặp

CMPA có giống không dung nạp lactose không?

Không. Dị ứng đạm sữa bò là phản ứng miễn dịch với các protein trong sữa, chủ yếu là casein và whey. Không dung nạp lactose là khó tiêu hóa đường trong sữa và không liên quan đến hệ miễn dịch. Hai tình trạng được xử lý khác nhau, nên việc bác sĩ cho rằng đó là tình trạng nào là điều quan trọng.

Bé có tự khỏi dị ứng sữa bò khi lớn lên không?

Hầu hết trẻ đều như vậy. ASCIA lưu ý hầu hết trẻ tự khỏi khi được ba đến năm tuổi, và Allergy UK cho biết hầu hết trẻ tự khỏi trong thời thơ ấu, dù với một số ít thì kéo dài lâu hơn.

AllerLog có thể theo dõi những gì tôi ăn khi cho con bú không?

Không trực tiếp: AllerLog được xây dựng xoay quanh các bữa ăn của chính bé. Nếu bạn đang ăn kiêng sữa và chế phẩm từ sữa khi cho con bú, bạn có thể thêm ghi chú vào các bữa ăn của bé, nhưng một bản ghi riêng về chế độ ăn của bạn, thống nhất với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng, sẽ rõ ràng hơn.

Nguồn và tài liệu đọc thêm

Cow's milk allergy — Allergy UK
Cow's milk (dairy) allergy — ASCIA
The Milk Allergy in Primary Care (MAP) guideline — GP Infant Feeding Network (UK)
Abdominal pain in infants — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org
Food allergies in babies and young children — NHS

AllerLog là công cụ theo dõi và ghi nhật ký giúp bạn và bác sĩ nhi khoa của bé nhận ra các quy luật. Đây không phải là thiết bị y tế và không chẩn đoán, điều trị hay phòng ngừa bất kỳ bệnh lý nào. Trang này chỉ cung cấp thông tin chung, không phải lời khuyên y tế: hãy luôn trao đổi với chuyên gia y tế có trình độ về chế độ ăn, tình trạng dị ứng và sức khỏe của con bạn. Nếu con bạn khó thở, sưng mặt hoặc lưỡi, nổi mề đay lan rộng, nôn nhiều lần, hoặc người trở nên mềm oặt hay tái nhợt sau khi ăn, hãy gọi ngay số khẩn cấp tại địa phương (115 ở Việt Nam).