Phản ứng
Nhật ký phản ứng với thức ăn của bé: nên ghi lại gì khi nghi ngờ có phản ứng
Khi có chuyện xảy ra sau bữa ăn, các chi tiết phai nhạt rất nhanh. Đây là mười điều bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa dị ứng sẽ hỏi, trong một cuốn nhật ký bạn có thể in ra hoặc giữ trên điện thoại.
Trả lời nhanh
Trong nhật ký phản ứng với thức ăn của bé, hãy ghi lại bé đã ăn gì (mọi nguyên liệu, bao nhiêu và chế biến thế nào), ăn lúc mấy giờ, triệu chứng đầu tiên bắt đầu khi nào, chính xác bạn thấy gì và ở vị trí nào trên cơ thể, kéo dài bao lâu, bạn đã làm gì, và bé đã từng ăn món đó trước đây hay chưa. Hãy thêm ảnh nếu có thể. Đây là những chi tiết bác sĩ sẽ hỏi (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ liệt kê món nghi ngờ, triệu chứng bắt đầu sau khi ăn bao lâu, mức độ nghiêm trọng, kéo dài bao lâu và cần điều trị gì), và cũng là những điều phai khỏi trí nhớ đầu tiên.
Trước hết: đây có phải trường hợp khẩn cấp không?
Hãy gọi số khẩn cấp tại địa phương của bạn (911, 999 hoặc 000; 115 ở Việt Nam) nếu bé khó thở, thở khò khè hoặc thở ồn ào, sưng môi, lưỡi hoặc họng, nổi mề đay lan rộng kèm nôn, hoặc trở nên tái nhợt, mềm nhũn hay không phản hồi. Nếu bạn đã được cấp bút tiêm tự động adrenaline (epinephrine), hãy dùng theo hướng dẫn. Hãy viết nhật ký sau đó.
10 điều cần ghi lại
- Món ăn. Mọi nguyên liệu trong bữa ăn, thương hiệu nếu là đồ đóng gói, và cách chế biến (sống, nướng, bác, một vệt bơ đậu phộng phết mỏng).
- Bao nhiêu. Một lần nếm, vài thìa, một khẩu phần đầy đủ.
- Bé ăn lúc nào. Thời điểm bữa ăn bắt đầu.
- Triệu chứng đầu tiên xuất hiện khi nào. “10 phút sau”, “khoảng 3 giờ sau”. Thời điểm giúp bác sĩ phân biệt các loại phản ứng khác nhau.
- Bạn thấy gì. Hãy nói cụ thể: những vết sần nổi gồ hay chỉ đỏ phẳng? Chỉ quanh miệng hay trên cơ thể? Nôn một lần hay nôn lặp lại? Ho, hắt hơi, sưng?
- Kéo dài bao lâu và có lan rộng hay mờ đi không.
- Bạn đã làm gì. Lau mặt cho bé, cho dùng thuốc kháng histamine mà bác sĩ đã khuyên, gọi đường dây y tá, đến phòng cấp cứu.
- Ảnh chụp bất kỳ vết phát ban hay chỗ sưng nào, kèm giờ chụp.
- Tiền sử với món này. Lần đầu? Đã ăn trước đây mà không gặp vấn đề? Đã từng phản ứng chưa?
- Còn điều gì khác đang diễn ra. Cảm lạnh, sốt, mọc răng, xà phòng hoặc kem chống nắng mới, một mũi vắc-xin gần đây.
Tức thì hay chậm? Vì sao thời điểm lại quan trọng
Các phản ứng bắt đầu trong vòng từ vài phút đến khoảng hai giờ sau khi ăn, như nổi mề đay, sưng hoặc nôn, là điển hình của dị ứng thức ăn tức thì (qua trung gian IgE). Những phản ứng khác xuất hiện chậm vài giờ hoặc thậm chí vài ngày và thường biểu hiện ở đường ruột, da hoặc giấc ngủ: tiêu chảy, chất nhầy hoặc máu trong phân, trào ngược, chàm bùng phát. Một phản ứng chậm riêng biệt và nghiêm trọng gọi là FPIES gây nôn lặp lại, thường nặng, vài giờ sau khi ăn món gây ra. Các mốc thời gian trong nhật ký giúp bác sĩ xác định khả năng nào là cao nhất. Để biết thêm chi tiết, xem phản ứng có thể xảy ra sau khi ăn bao lâu.
Nhật ký phản ứng với thức ăn có thể in
In vài bản và để cùng đồ dùng của bé. Mỗi phản ứng một trang.
| Ngày | |
|---|---|
| Món ăn & nguyên liệu | |
| Thương hiệu / cách chế biến | |
| Lượng đã ăn | |
| Giờ ăn | |
| Giờ triệu chứng đầu tiên bắt đầu | |
| Triệu chứng (gì & ở đâu) | |
| Kéo dài bao lâu | |
| Việc đã làm | |
| Đã chụp ảnh? | |
| Đã ăn món này trước đây? | |
| Yếu tố khác (ốm, mọc răng…) | |
| Lần đi ị & giấc ngủ tiếp theo | |
| Đã liên hệ bác sĩ / lời khuyên |
Sau phản ứng: nên làm gì tiếp theo
- Tạm ngừng món đó cho đến khi bạn đã trao đổi với bác sĩ nhi khoa, trừ khi phản ứng rõ ràng chỉ là kích ứng nhẹ và bác sĩ đã nói là không sao.
- Gọi bác sĩ nhi khoa trong ngày với bất kỳ biểu hiện nào vượt quá mức đỏ nhẹ, thoáng qua. Mang theo nhật ký và ảnh.
- Giữ nguyên phần còn lại của chế độ ăn. Đừng cắt bỏ nhiều món cùng lúc “phòng khi”. Việc hạn chế không cần thiết khiến khó duy trì các chất gây dị ứng trong chế độ ăn hơn và có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng.
- Tiếp tục ghi lại. Các ghi chép liên tục về bữa ăn, giấc ngủ và đi ị giúp bác sĩ quyết định các bước tiếp theo, như xét nghiệm dị ứng hoặc thử thách thức ăn có giám sát.
Lưu nhật ký phản ứng trong AllerLog
Vì bữa ăn đã được ghi lại cùng giờ và nguyên liệu, một nửa nhật ký phản ứng đã xong trước khi có chuyện gì xảy ra.
- Mở bữa ănTìm nó ở màn hình Hôm nay hoặc trong Lịch sử. Giờ và nguyên liệu đã có sẵn ở đó.
- Ghi lại chuyện đã xảy raSửa bữa ăn và thêm triệu chứng, thời điểm và việc bạn đã làm vào ghi chú của bữa ăn.
- Chấm điểm diễn biến sau đóĐặt điểm giấc ngủ và đi ị cho bữa ăn đó khi bạn đã biết đêm và chiếc tã tiếp theo diễn ra thế nào.
- Đánh dấu món đáng nghiMở nguyên liệu và bật Đánh dấu là chất gây dị ứng. Nó sẽ vào bộ lọc Chất gây dị ứng, và mọi bữa ăn có nó trong tương lai sẽ có lời nhắc kiểm tra sau một giờ.
- Chụp ảnh bằng camera của bạnAllerLog không lưu ảnh bữa ăn, vì vậy hãy giữ ảnh trong ứng dụng Ảnh và ghi lại giờ chụp trong bữa ăn.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có nên cho bé ăn lại món đó để xem có xảy ra lần hai không?
Không nên làm khi chưa trao đổi với bác sĩ nhi khoa, nếu phản ứng có kèm nổi mề đay, sưng, nôn hoặc triệu chứng về hô hấp. Thử lại tại nhà một chất nghi gây dị ứng có thể nguy hiểm. Thay vào đó, bác sĩ có thể khuyên xét nghiệm hoặc thử thách thức ăn có giám sát.
Tôi có nên chụp ảnh phản ứng không?
Có, nếu bạn có thể làm an toàn. Phát ban và mề đay thường mờ đi trước khi bạn gặp bác sĩ, nên một bức ảnh rõ nét có ghi giờ rất hữu ích. Đừng bao giờ trì hoãn việc cấp cứu để chụp ảnh.
Tôi có cần ghi lại các phản ứng nhẹ không?
Có. Một vết phát ban nhỏ hoặc một lần phân lỏng có thể không có ý nghĩa gì, nhưng nếu nó lại xảy ra sau cùng một món, ghi chú trước đó của bạn sẽ biến nó thành một quy luật.
Nguồn và tài liệu đọc thêm
- Recognizing and treating reaction symptoms — Food Allergy Research & Education (FARE)
- Food allergies in babies and young children — NHS
- Anaphylaxis — NHS
- Food allergies in children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), HealthyChildren.org
- Food allergy: diagnosis — NHS
AllerLog là công cụ theo dõi và ghi nhật ký giúp bạn và bác sĩ nhi khoa của bé nhận ra các quy luật. Đây không phải là thiết bị y tế và không chẩn đoán, điều trị hay phòng ngừa bất kỳ bệnh lý nào. Trang này chỉ cung cấp thông tin chung, không phải lời khuyên y tế: hãy luôn trao đổi với chuyên gia y tế có trình độ về chế độ ăn, tình trạng dị ứng và sức khỏe của con bạn. Nếu con bạn khó thở, sưng mặt hoặc lưỡi, nổi mề đay lan rộng, nôn nhiều lần, hoặc người trở nên mềm oặt hay tái nhợt sau khi ăn, hãy gọi ngay số khẩn cấp tại địa phương (115 ở Việt Nam).