Alergeny
W jakiej kolejności wprowadzać alergeny dziecku?
Najpierw jajko czy orzeszki ziemne? Ryba przed owocami morza? Krótko: kolejność ma mniejsze znaczenie niż termin i odstępy. Oto jak to zaplanować.
Krótka odpowiedź
Nie ma jednej wymaganej kolejności. Wytyczne skupiają się na terminie i odstępach: wprowadzaj typowe alergeny w pierwszym roku życia, zaczynając wkrótce po rozpoczęciu rozszerzania diety, pojedynczo, i utrzymuj każdy z nich w diecie, gdy jest tolerowany. Wiele rodzin zaczyna od jajka i orzeszków ziemnych, które według australijskiego towarzystwa alergologicznego (ASCIA) warto włączyć wkrótce po rozpoczęciu rozszerzania diety, a następnie dodaje nabiał, pszenicę, soję, ryby, sezam, orzechy drzewne i owoce morza. Niemowlęta z ciężką egzemą lub alergią na jajka mogą najpierw potrzebować planu od lekarza.
Lista produktów do wprowadzenia może wydawać się długa: w USA amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) wyróżnia dziewięć głównych alergenów pokarmowych (mleko, jajka, ryby, skorupiaki, orzechy drzewne, orzeszki ziemne, pszenicę, soję i sezam), a lista brytyjskiej służby zdrowia NHS zawiera jeszcze kilka dodatkowych. Dobra wiadomość jest taka, że wybrana kolejność ma znacznie mniejsze znaczenie niż rozpoczęcie we właściwym czasie i zachowanie odstępów.
Dlaczego jajko i orzeszki ziemne często są pierwsze
Jajko i orzeszki ziemne to alergeny, dla których istnieją najwyraźniejsze dowody, że wczesne wprowadzenie pomaga. ASCIA zaleca, aby dobrze ugotowane jajko i gładkie masło orzechowe (lub drobno zmielone orzeszki ziemne) włączyć do diety dziecka wkrótce po rozpoczęciu rozszerzania diety, ponieważ wykazano, że ich opóźnianie zwiększa ryzyko alergii. NHS mówi to samo: opóźnianie wprowadzenia orzeszków ziemnych i jaj kurzych poza wiek od 6 do 12 miesięcy może zwiększać ryzyko rozwoju alergii na nie.
Dowody dotyczące orzeszków ziemnych są szczególnie mocne. W przełomowym badaniu LEAP z udziałem dzieci z grupy wysokiego ryzyka alergia na orzeszki ziemne w wieku 5 lat występowała u 13,7% dzieci z ujemnym wynikiem testu skórnego, które unikały orzeszków, w porównaniu z 1,9% wśród tych, które jadły je regularnie od niemowlęctwa.
Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) dodaje ważne zastrzeżenie: nie ma korzyści z opóźniania wprowadzania produktów alergizujących, ale u niemowląt z ciężką egzemą i (lub) alergią na jajka zaleca się wykonanie testów w kierunku alergii na orzeszki ziemne przed ich wprowadzeniem.
Przykładowa kolejność dla pozostałych
To jedna z rozsądnych kolejności, a nie recepta. ASCIA sugeruje zaczynać od produktów, które twoja rodzina już je, więc zmień kolejność tak, by pasowała do twojej kuchni.
| Kolejność | Alergen | Łatwa forma na początek |
|---|---|---|
| 1 | Jajko | Dobrze ugotowane: rozgniecione jajko na twardo lub jajecznica |
| 2 | Orzeszki ziemne | Gładkie masło orzechowe rozrzedzone wodą lub mlekiem albo proszek z orzeszków ziemnych |
| 3 | Mleko krowie | Jogurt naturalny pełnotłusty albo mleko jako składnik potraw |
| 4 | Pszenica | Paluszki z grzanki, miękki makaron, kaszka pszenna |
| 5 | Soja | Tofu, jogurt sojowy |
| 6 | Ryba | Rozdrobniony łosoś lub dorsz, bez ości |
| 7 | Sezam | Pasta sezamowa w hummusie lub wymieszana z papką |
| 8 | Orzechy drzewne | Gładkie masła z orzechów lub drobno zmielone orzechy, jeden rodzaj orzecha naraz |
| 9 | Owoce morza | Dobrze ugotowane krewetki, drobno posiekane |
Daj każdemu nowemu alergenowi kilka dni osobno, zanim wprowadzisz następny, i podawaj dalej wcześniejsze: ASCIA zaleca podawanie każdego tolerowanego alergenu co najmniej raz w tygodniu.
Orzechy drzewne: po jednym naraz
„Orzechy drzewne” to nie jeden produkt. Nerkowiec, orzech włoski, migdał, orzech laskowy, pistacja i pozostałe to osobne alergeny, a dziecko może reagować na jeden, a na inny nie. Wiele rodzin wprowadza je pojedynczo, zaczynając od tych, które w domu je się najczęściej, zawsze jako gładkie masła lub drobno zmielone, nigdy w całości.
Niemowlęta, które najpierw potrzebują planu
Porozmawiaj z pediatrą przed wprowadzeniem alergenów, jeśli twoje dziecko:
- ma ciężką egzemę lub egzemę, która zaczęła się wcześnie i trudno nad nią zapanować
- już zareagowało na jakiś produkt, na przykład jajko lub mleko krowie
- ma rodzica lub rodzeństwo z alergią pokarmową, a ty nie wiesz, od czego zacząć
Amerykańskie wytyczne Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych (NIAID) dotyczące orzeszków ziemnych dzielą niemowlęta na trzy grupy:
| Twoje dziecko | Wprowadzenie orzeszków ziemnych (NIAID) |
|---|---|
| Ciężka egzema, alergia na jajka lub jedno i drugie | Już od 4 do 6 miesięcy, po uprzednim poważnym rozważeniu testów alergicznych: porozmawiaj z pediatrą |
| Łagodna do umiarkowanej egzema | Około 6 miesięcy |
| Bez egzemy i alergii pokarmowej | Swobodnie, razem z innymi pokarmami stałymi |
Lekarz może zalecić najpierw wykonanie testów albo wprowadzanie niektórych produktów pod nadzorem medycznym. ASCIA zauważa, że niemowlętom z egzemą lub inną alergią pokarmową również należy wprowadzać typowe alergeny w pierwszym roku życia, według odpowiedniego planu.
Zaplanuj kolejność i śledź ją w AllerLog
- Zacznij od oznaczonych produktówOrzeszki ziemne, jajka, mleko i nabiał, ryby, krewetki oraz orzechy drzewne są od razu oznaczone jako alergeny. Pszenica, soja i sezam pojawiają się w produktach takich jak chleb, tofu i pasta sezamowa, które również są oznaczone.
- Zarejestruj pierwsze podanieKontrola alergenu pojawia się godzinę po każdym posiłku zawierającym oznaczony produkt.
- Zobacz, co zostałoFiltr Niewypróbowane pokazuje produkty, których dziecko jeszcze nie jadło, w tym wszystkie alergeny, które dopiero przed nami, a Alergeny pokazuje każdy oznaczony produkt.
- Podawaj je co tydzieńEkran każdego alergenu pokazuje, kiedy był podany ostatnio, więc możesz rotować je w ciągu tygodnia.

Najczęściej zadawane pytania
Czy zacząć od jajka, czy od orzeszków ziemnych?
Dla większości niemowląt każde jest w porządku. ASCIA zaleca włączenie zarówno dobrze ugotowanego jajka, jak i orzeszków ziemnych wkrótce po rozpoczęciu rozszerzania diety, więc wiele rodzin wprowadza jedno, a potem drugie w ciągu pierwszych dwóch tygodni. Jeśli dziecko ma ciężką egzemę lub alergię na jajka, zapytaj pediatrę, zanim wprowadzisz orzeszki ziemne.
Kiedy zacząć wprowadzać alergeny?
Gdy dziecko rozpoczęło rozszerzanie diety, zwykle około 6 miesięcy, a nie wcześniej niż w wieku 4 miesięcy, i miało już kilka pierwszych produktów. Nie ma korzyści z opóźniania ich wprowadzenia, a NHS zauważa, że opóźnianie orzeszków ziemnych i jajka poza wiek od 6 do 12 miesięcy może zwiększać ryzyko alergii.
Czy muszę wprowadzić owoce morza w pierwszym roku życia?
ASCIA zalicza owoce morza do typowych alergenów, które warto wprowadzić w pierwszym roku życia, zaczynając od produktów, które twoja rodzina już je. Podawaj je dobrze ugotowane i drobno posiekane lub rozgniecione.
Źródła i dalsza lektura
- How to introduce solid foods to babies for allergy prevention — ASCIA
- Food allergies in babies and young children — NHS
- When to introduce egg, peanut butter and other common food allergens — Amerykańska Akademia Pediatrii, HealthyChildren.org
- Addendum guidelines for the prevention of peanut allergy in the United States (NIAID-sponsored expert panel) — Journal of Allergy and Clinical Immunology, 2017
- Randomized trial of peanut consumption in infants at risk for peanut allergy (LEAP) — New England Journal of Medicine, 2015
- Early feeding guidance — British Society for Allergy & Clinical Immunology (BSACI)
- Food allergies: the major food allergens — Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA)
AllerLog to narzędzie do śledzenia i prowadzenia dziennika, które pomaga tobie i twojemu pediatrze dostrzegać wzorce. Nie jest wyrobem medycznym i nie diagnozuje, nie leczy ani nie zapobiega żadnym schorzeniom. Ta strona zawiera ogólne informacje, a nie poradę medyczną: o diecie, alergiach i zdrowiu dziecka zawsze rozmawiaj z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Jeśli po jedzeniu u twojego dziecka pojawią się trudności z oddychaniem, obrzęk twarzy lub języka, rozległa pokrzywka, powtarzające się wymioty albo dziecko stanie się wiotkie lub blade, natychmiast zadzwoń pod lokalny numer alarmowy.